بابا صفرى

276

اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )

ايام خروج قالى از ايران فرو ريخته و آن نقش و نگار مقارن با خود قالى از بين رفته است تا خاطرهء آن فرش گرانبها ، كه مقدر بوده است از اين آستانه بدررود ، از يادها برود و ياد قالى و تصوير آن نيز در صفحهء ذهن آيندگان اين شهر فراموش گردد . عكس اين قالى و سرگذشت آن در مجموعه‌اى بنام « W . Griggs Asian Carpet Desings » چاپ شده است . فرشهاى معروف ديگر بقعه : بقعهء شيخ صفى الدين تنها اين قالى گرانبها را نداشته است بلكه تعداد زيادى قالى و قاليچه‌هاى ممتاز ديگر نيز در آستانه بوده است و بعضى از آنها به نظر فرش‌شناسان جهان از بهترين نوع آن بشمار ميآيد . مثلا قالى نقش حيوان ، كه از بهترين قاليهاى قديمى جهان و متعلق ببقعهء شيخ صفى الدين بوده است ، اكنون در موزهء « متروپوليتان نيويورك » مىباشد و مؤلف كتاب تاريخ صنايع ايران آن را از قاليهاى مشهور نقش حيوان قلمداد مينمايد . « 1 » كتاب قالى ايران در مورد يكى ديگر از فرشهاى بىنظير بقعهء اردبيل چنين مينويسد : « قالى موزهء ايران باستان - تهران : قالى نسبتا كوچكى است بابعاد 62 ر 1 * 27 ر 2 متر و رويهم فرسوده است . اما نقشى بسيار زيبا و رنگ‌آميزى بس شادابى دارد . در متنى سفيد يا نخودى بسيار روشن ، ترنجى هشت گوش و كنگره‌دار برنگ سياه نهاده است كه گوئى بركه‌اى است و مرغابيان كوچك و بزرگ در ميان شاخ و برگ نازك و گلهاى ريز زرد و قهوه‌اى و آجرى و لاجوردى در آن شناورند . چهار درخت با ساقه‌هاى سياه باريك و مواج از دو كنارهء عرضى بركه ، در دو جهة بالا و پائين سر بر آورده چهار درخت ديگر نيز با ساقهء سفيد بفاصلهء كمى از آنها شاخ و برگ گسترده و درهم فرو رفته‌اند و از تضاد رنگى اين درختان ، كه ميوه‌هاى انار گونه و فراوانى بر آنها ديده مىشود ، چشم‌انداز عميقترى بدست ميآيد و تذروها و طوطىهائى برنگهاى دل‌انگيز بر شاخه‌ها نشسته يا بپرواز درآمده‌اند . در پاى درختان آهوان سرگرم چريدن و دويدن‌اند . حاشيه از قابهائى با متن سرخ و شعرى نوشته برنگ زرد تشكيل شده است . در فاصلهء آنها قابهاى كوچكترى گرد كنگره‌دار نهاده است كه چهار گل ختائى درون

--> ( 1 ) - تاريخ صنايع ايران . ص / 191 .